CRM барои истеҳсолот фармоишро аз дархости аввал то борфиристонӣ пайгирӣ мекунад: мизоҷ кист, чӣ фармоиш додааст, бо кадом нарх, маҳсулот дар кадом марҳила аст ва кай ирсол мешавад. Менеҷер ҳолати фармоишро дар система мебинад ва ба сех занг намезанад, сех бошад, мебинад, ки чиро то кадом мӯҳлат бояд созад. Шуъбаи фурӯш ва истеҳсолот бо як карточкаи фармоиш кор мекунанд, на бо ҷадвалҳо ва мукотиба.
Дида мебароем, ки бе CRM фармоишҳо дар куҷо гум мешаванд, дар система онҳо чӣ роҳеро тай мекунанд ва кай CRM-и тайёр кифоя аст, кай CRM-и худ лозим мешавад.
Бе CRM фармоишҳо дар куҷо гум мешаванд
То даме ки фармоишҳо кам ҳастанд, онҳоро дар хотир, дар Excel ва дар Telegram нигоҳ медоранд. Баъд талафот оғоз мешавад — одатан дар ҳамон як ҷойҳо:
-
Дархостҳо ба каналҳои гуногун меоянд. Почта, зангҳо, Telegram, WhatsApp — ҳар менеҷер каналҳои худро дорад. Менеҷер бемор шуд — ва мизоҷонаш интизор мемонанд.
-
Ҳисобкуниҳо дар файлҳои шахсӣ мемонанд. Кадом версияи пешниҳоди тиҷоратӣ ба мизоҷ рафт, танҳо касе медонад, ки онро тайёр карда буд.
-
Тағйиротро шифоҳӣ мувофиқа мекунанд. Мизоҷ тавассути телефон ранги дигар хост, вале ба сех супориши кӯҳна рафт.
-
Мӯҳлатҳоро дар хотир нигоҳ медоранд. Усто дар ёд дорад, ки фармоиш то ҷумъа лозим аст, вале ба рухсатӣ рафт — ва дигар инро ҳеҷ кас намедонад.
-
Сех ва шуъбаи фурӯш якдигарро намебинанд. Менеҷер ба усто занг мезанад, то бифаҳмад, ки фармоиш тайёр аст ё не, усто аз кор парешон мешавад, мизоҷ ҷавоб интизор аст.
-
Мизоҷони доимиро ҳеҷ кас пайгирӣ намекунад. Онҳоро танҳо вақте ба ёд меоранд, ки худашон занг мезананд, ва онҳо ба осонӣ назди касе мераванд, ки пештар худро ба ёдашон овард.
Алоҳида ҳар кадоме аз ин талафот ночиз менамояд. Якҷоя бошанд, натиҷааш мӯҳлатҳои вайроншуда ва мизоҷоне мешавад, ки дигар барнамегарданд. Агар дар якчанд банд ширкати худро шинохта бошед, бихонед, ки кай бизнесро вақти аз ҷадвалҳо ба CRM гузаштан фаро мерасад.
Роҳи фармоиш: аз дархост то борфиристонӣ
Дар CRM барои истеҳсолот ва фурӯш фармоиш марҳилаҳо дорад ва дар ҳар марҳила масъул ва мӯҳлат муайян аст. Роҳи асосӣ чунин аст:
-
Дархост. Аз сомона, почта, Telegram ё тавассути телефон меояд ва бо қайди он ки аз куҷо омадааст, ба пойгоҳи умумии маълумот ворид мешавад.
-
Ҳисобкунӣ. Менеҷер арзишро ҳисоб мекунад ва пешниҳоди тиҷоратӣ мефиристад. Ҳамаи версияҳои пешниҳоди тиҷоратӣ дар карточкаи фармоиш нигоҳ дошта мешаванд.
-
Шартнома. Шартҳо, спетсификатсия, тағйироти мувофиқашуда ва қайди пардохт — ҳамон ҷо.
-
Истеҳсолот. Фармоиш ба ҳолати «дар кор» мегузарад, сех супориш, нақша ва мӯҳлатро мебинад.
-
Борфиристонӣ. Маҳсулот тайёр шуд — менеҷер инро дарҳол мебинад ва бо мизоҷ дар бораи расонидан ё худ бурдани маҳсулот мувофиқа мекунад.
Агар фармоиш дар ягон марҳила дармонда бошад, система инро ба роҳбар нишон медиҳад, бе он ки занги мизоҷро интизор шавад.
Менеҷер чиро мебинад ва сех чиро
Як система маънои онро надорад, ки ҳар кас ҳама чизро мебинад. Қулайтар он аст, ки ҳар кас экрани худро дошта бошад:
-
Менеҷер. Мизоҷ, таърихи фармоишҳо, маблағ, марҳилаи истеҳсол, санаи борфиристонӣ, мукотиба. Ба саволи «кай тайёр мешавад» ӯ дарҳол ҷавоб медиҳад.
-
Сех. Фармоишҳои дар кор буда, супоришҳо, нақшаҳо, мавод ва мӯҳлатҳо. Нархҳо ва маълумоти тамоси мизоҷон ба усто лозим нестанд, бинобар ин ӯ онҳоро намебинад. Усто ҳолатро бо як тугма аз телефон ё планшет иваз мекунад.
-
Роҳбар. Дар ҳар марҳила чанд фармоиш ҳаст, мӯҳлати кадомҳо гузаштааст, сех то чӣ андоза банд аст.
Зангҳои «хӯш, чӣ шуд?» дигар лозим намешаванд, ва созишҳо бо мизоҷ байни шуъбаҳо гум намешаванд.
CRM барои истеҳсолот дар Ӯзбекистон: чиро бояд ба назар гирифт
CRM барои истеҳсолотро беҳтар аст аз аввал ба тарзи кори ширкатҳои Ӯзбекистон мутобиқ кунед. Одатан ин панҷ чиз аст:
-
Ду забон. Менеҷерон аксар вақт бо забони русӣ кор мекунанд, дар сех бошад, ба бисёриҳо забони ӯзбекӣ қулайтар аст. Экрани сех, ҳолатҳо ва огоҳиномаҳоро ба ҳар ду забон тайёр кардан беҳтар аст — ӯзбекиро бо хати лотинӣ.
-
Telegram ҳамчун канали асосӣ. Мизоҷон ва дилерҳо дар Telegram менависанд, бинобар ин дархостҳо аз он ҷо бояд худкор ба CRM ворид шаванд. Паёмҳоро дар бораи марҳилаҳо низ мизоҷ дар ҳамон ҷо мегирад: «фармоиш дар истеҳсолот аст», «барои борфиристонӣ тайёр аст». Мизоҷ камтар занг мезанад ва менеҷер ба ҳамон як савол камтар ҷавоб медиҳад.
-
Сӯм ва доллар. Агар пешниҳодҳои тиҷоратӣ ва ҳисобкуниҳо бо асъорҳои гуногун бошанд, дар карточкаи фармоиш асъоре нигоҳ дошта мешавад, ки бо мизоҷ дар бораи он мувофиқа шудааст. Ба менеҷер ва муҳосибот лозим намеояд, ки маблағҳоро дастӣ аз нав ҳисоб кунанд.
-
Минтақаҳо ва содирот. Фармоишро ба Тошканд, Фарғона ё Алмаато ба таври гуногун мефиристанд: бо нақлиёти худӣ, тавассути ширкати боркашонӣ, бо ҳуҷҷатҳои дигар. Шартҳои борфиристонии ҳар фармоиш дар карточка нигоҳ дошта мешаванд, на дар хотири як корманд.
-
Баҳисобгирӣ дар 1С. Агар муҳосибот баҳисобгириро дар 1С пеш барад, CRM набояд онро такрор кунад — дар бораи пайвасти онҳо дар поён.
Ҳамаи инро ҳангоми оғоз пешбинӣ кардан осонтар аст, назар ба он ки баъдтар, вақте кормандон аллакай ба тарзи дигари кор одат кардаанд, илова кунед.
CRM-и тайёр барои истеҳсолот ё CRM-и худ
CRM-и тайёр он вақт мувофиқ аст, ки раванди шумо ба фурӯши оддӣ монанд бошад: дархост, пешниҳоди тиҷоратӣ, аҳд, пардохт. Марҳилаҳои онро ба эҳтиёҷи худ мутобиқ кардан мумкин аст, худи системаро тезтар ба кор меандозед ва дарҳол маълум мешавад, ки оё CRM дар даста реша мегирад. Барои бисёр истеҳсолкунандагон ин қадами аввали оқилона аст: пас аз кор дар системаи тайёр шумо аниқ мефаҳмед, ки дар он чӣ намерасад, ва CRM-и худ аллакай дар асоси ҳамин таҷриба сохта мешавад.
Системаи CRM-и худ барои истеҳсолот вақте лозим аст, ки:
-
Истеҳсолот ба воронкаи фурӯш намеғунҷад. Фармоиш аз якчанд бахши истеҳсолот мегузарад ва ҳар бахш мӯҳлатҳо ва масъулони худро дорад.
-
Ба сех экрани соддаи худ лозим аст. Бе майдонҳои зиёдатӣ, бо тугмаҳои калони ҳолат.
-
Ҳисоби арзиш мураккаб аст. Нарх аз мавод, андозаҳо ва амалиётҳо вобаста аст — масалан, дар платаҳои чопӣ аз шумораи қабатҳо, мавод ва ҳаҷми партия, — ва онро дастӣ ҳисоб кардан вақти зиёд мегирад.
-
Пайвасти зич бо 1С ва сомона лозим аст. Пайвастҳои тайёр он чиро, ки ба шумо лозим аст, интиқол намедиҳанд ё пурра интиқол намедиҳанд.
Агар ба фармоишҳо анбор, хариди мавод ва банақшагирии кори сех илова шаванд, ин аллакай вазифаи ERP аст. Фарқи он аз CRM дар чист, дар мақолаи «ERP барои истеҳсолот: ин чист ва кай лозим аст» нақл мекунем.
Пайваст бо сомона ва 1С
CRM беҳтар кор мекунад, вақте ки ба он ҳеҷ чизро дастӣ интиқол намедиҳанд. Дархости пешниҳоди тиҷоратӣ аз сомона, паём ба боти Telegram ё нома ба почта дарҳол дар CRM фармоиш месозад, ва менеҷер дар Telegram огоҳинома мегирад. Манбаъ худкор сабт мешавад, бинобар ин маълум аст, ки сомона чанд фармоиш меорад ва каналҳои дигар чанд.
1С одатан системаи баҳисобгирӣ боқӣ мемонад. CRM аз он номгӯй ва нархҳоро барои ҳисобкунӣ мегирад ва ба он фармоишро интиқол медиҳад, то онро ду бор ворид накунанд. Агар нархи мавод зуд-зуд тағйир ёбад, ҳисобкунӣ бо нархҳои 1С шуморо аз пешниҳодҳои тиҷоратие, ки аз рӯи рӯйхати нархҳои кӯҳна ҳисоб шудаанд, халос мекунад.
Пешакӣ муайян кунед, ки версияи асосии маълумот дар куҷост: масалан, мизоҷон ва фармоишҳо дар CRM пеш бурда мешаванд, номгӯй ва нархҳо бошад — дар 1С. Вагарна ҳамон як маълумот дар ду ҷо аз ҳам фарқ карданро сар мекунад, ва ҳар интиқоли дастӣ имконияти хато кардан дар артикул ё маблағ аст.
Байни 1С ва сомона чӣ интиқол дода мешавад ва дар ин ҳол чӣ вайрон мешавад, мо дар мақолаи дар бораи интегратсияи 1С бо сомона дида баромадем — барои пайвасти CRM принсипҳо ҳамонанд.
Чек-лист
-
Пойгоҳи ягона. Ҳамаи дархостҳо, аз куҷо ки наоянд, ба як ҷо ворид мешаванд.
-
Ҳолат бе занг. Ба саволи «фармоиш дар кадом марҳила аст» менеҷер бе занг задан ба сех ҷавоб медиҳад.
-
Масъулон. Ҳар марҳила масъул ва мӯҳлат дорад.
-
Тағйирот. Ҳар он чи мизоҷ иваз кардааст, дар карточкаи фармоиш сабт шудааст, на танҳо дар мукотиба.
-
Таъхирҳо. Роҳбар фармоишҳои дармондаро бе ҳисоботи алоҳида мебинад.
-
Мизоҷон мемонанд. Агар менеҷер аз кор равад, мизоҷон ва таърихи фармоишҳояш дар ширкат мемонанд.
Агар фармоишҳои шумо дар ҷадвалҳо ва мукотиба бошанд, раванди шуморо таҳлил мекунем ва мегӯем, ки CRM-и тайёр кифоя аст ё CRM-и худ лозим аст. Мо чунин системаҳоро чӣ гуна месозем, дар саҳифаи таҳияи CRM ва ERP нақл мекунем, ва бо истеҳсолкунандагон чӣ гуна кор мекунем — дар саҳифаи «Сайт барои ширкати истеҳсолӣ». Намунаи кори мо — сомонаи истеҳсолкунандаи платаҳои чопии BOFPCB.